Muốn có pháo hoa trong lễ khai mạc, khai trương, câu trả lời phụ thuộc vào loại pháo. Pháo hoa không gây tiếng nổ (giàn phun tia sáng, pháo hoa tạo màu đặt dưới đất) thì tổ chức, cá nhân được dùng trong dịp khai trương, hội nghị, ngày kỷ niệm, với điều kiện mua từ đơn vị được phép và người dùng từ đủ 18 tuổi. Còn pháo hoa nổ — loại bắn lên trời rồi bung thành bông hoa — thì phải có quyết định của cơ quan có thẩm quyền, và chỉ đơn vị được cấp phép, người được đào tạo mới được bắn. Ban tổ chức không tự bắn, dù là sự kiện của mình.
Bài này giải thích ở mức phổ thông, để người làm lễ khai mạc biết đâu là việc của mình, đâu là việc phải để chuyên môn và cơ quan quản lý quyết. Không phải tư vấn pháp lý; thủ tục cụ thể có thể thay đổi, hãy hỏi công an và chính quyền nơi tổ chức.
Bước đầu tiên: xác định mình cần loại nào
Nhiều ban tổ chức nói "cho ít pháo hoa lúc cắt băng" mà không phân biệt loại, rồi mới phát hiện thứ mình hình dung là pháo hoa nổ. Bảng dưới giúp tách bạch:
| Hiệu ứng muốn có | Thuộc loại | Ai được làm |
|---|---|---|
| Cột tia sáng phun lên từ mặt đất vài mét, không tiếng nổ | Pháo hoa (không nổ) | Tổ chức, cá nhân đủ điều kiện; mua từ đơn vị được phép, dùng đúng hướng dẫn |
| Bông hoa nở trên trời kèm tiếng nổ, dù chỉ vài chục mét | Pháo hoa nổ tầm thấp | Chỉ đơn vị được phép bắn, theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền |
| Màn bắn lớn trên cao, nhìn thấy từ xa | Pháo hoa nổ tầm cao | Như trên, thủ tục và vùng an toàn chặt hơn |
| Tiếng nổ đì đùng kiểu pháo Tết xưa | Pháo nổ | Bị cấm |
Với phần lớn lễ khai trương cửa hàng, khai mạc hội nghị trong hội trường, lễ khai giảng, hiệu ứng thật sự cần chỉ là một khoảnh khắc sáng rực lúc tuyên bố mở màn. Không cần tới pháo hoa nổ.
Pháo hoa nổ cho một sự kiện: quy trình nói chung
Theo Nghị định 137/2020/NĐ-CP, ngoài những dịp lễ lớn của cả nước, việc bắn pháo hoa nổ cho sự kiện của địa phương — kỷ niệm ngày thành lập, lễ hội văn hoá, du lịch, thể thao, sự kiện quốc tế — được thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền, thường là Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Một doanh nghiệp, một trường học không tự ý tổ chức bắn pháo hoa nổ cho lễ khai trương hay lễ kỷ niệm của mình.
Với những sự kiện được phép, công việc thường trải qua các chặng sau (mô tả chung, không phải thủ tục chính thức):
- Đề xuất: đơn vị chủ trì sự kiện nêu rõ lý do, thời gian, địa điểm, thời lượng, tầm bắn dự kiến.
- Quyết định của cơ quan có thẩm quyền về việc cho phép, địa điểm và quy mô.
- Đơn vị bắn được cấp phép khảo sát trận địa: vị trí đặt ống phóng, vùng an toàn, hướng gió thường gặp, công trình và đường dây xung quanh.
- Phối hợp công an, lực lượng phòng cháy chữa cháy, y tế: phương án bảo vệ, phân luồng, xe cứu hoả và cứu thương túc trực.
- Thông báo cho dân cư quanh khu vực về giờ bắn, đường cấm, khu vực không được vào.
- Bắn theo kịch bản, thường điều khiển điện tử từ khoảng cách an toàn.
- Rà soát sau màn bắn: tìm quả lép, thu dọn vỏ, kiểm tra cháy âm ỉ — thường làm lại lần nữa khi trời sáng.
Ban tổ chức sự kiện lo phần nghệ thuật và hậu cần; còn trận địa, vùng an toàn, thời điểm có bắn hay hoãn do gió là quyền của đơn vị bắn và cơ quan quản lý. Một ban tổ chức tốt là ban biết chấp nhận lời "hoãn vì gió" mà không cố ép.
Vì sao không ai được "bắn hộ" cho tiện
Đôi khi có người tự nhận "biết bắn", hoặc mang pháo hoa nổ không rõ nguồn gốc tới sự kiện. Đây là chỗ dễ biến ngày vui thành tai nạn và thành vụ việc pháp lý:
- Pháo hoa nổ có nguồn gốc ngoài đơn vị được phép là hàng trái phép; người mang tới, người cho phép bắn đều có thể bị xử lý.
- Bắn tay, đứng sát ống phóng là cách làm đã bị bỏ ở các màn bắn chuyên nghiệp chính vì quá nguy hiểm. Các đơn vị bắn ngày nay chủ yếu khai hoả bằng điều khiển điện tử, người bắn đứng xa trận địa.
- Vùng an toàn phải tính theo cỡ quả lớn nhất. Người không được đào tạo thường đặt pháo quá gần khán giả, mái che, cây khô, dây điện.
Nếu ai đó mời "bắn pháo hoa nổ cho khai trương, không cần giấy tờ" — đó là dấu hiệu nên dừng lại ngay.
Dùng pháo hoa không nổ trong khai trương: làm cho đúng
Pháo hoa không nổ được phép nhưng vẫn là vật cháy ở nhiệt độ rất cao. Những điều ban tổ chức nên giữ:
- Chỉ mua ở nơi bán của đơn vị được phép, còn nguyên nhãn, có hướng dẫn sử dụng tiếng Việt.
- Người châm là người lớn, đã đọc hướng dẫn; không giao cho trẻ em, không giao cho người đã uống rượu bia.
- Đặt trên mặt phẳng cứng, vững, ngoài trời, xa mái che, rèm, bóng bay, cây khô, xe máy, bình gas.
- Giữ khán giả ở khoảng cách mà nhà sản xuất ghi trên bao bì, có dây chắn.
- Chuẩn bị sẵn bình chữa cháy và xô nước; có người trực ở đó tới khi sản phẩm nguội hẳn.
- Không đốt trong nhà, hội trường kín, dưới trần thấp.
Sự kiện trong nhà: không dùng pháo
Hội trường, nhà hàng, sảnh khách sạn là nơi có trần thấp, rèm, thảm, đồ trang trí dễ cháy và lối thoát hạn chế. Trên thế giới đã có những vụ cháy nhà hàng, quán bar thảm khốc bắt đầu từ hiệu ứng pháo trong nhà — chuyện này được kể trong bài về các sự cố pháo hoa lớn. Vì vậy, với sự kiện trong nhà, hãy chọn hiệu ứng không dùng lửa:
- Pháo giấy, pháo kim tuyến bắn bằng khí nén (không có thuốc pháo).
- Thiết bị tạo tia sáng không dùng thuốc pháo, do đơn vị có kinh nghiệm vận hành.
- Ánh sáng sân khấu, màn hình, khoảnh khắc tắt hết đèn rồi bật bừng.
- Tiếng trống, tiếng chiêng, một bản nhạc mở màn đúng nhịp.
Ngay cả các thiết bị "tia lửa lạnh" cũng có nhiệt và cần đặt xa vật dễ cháy theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Khoảnh khắc khai mạc không cần pháo hoa nổ
Ở nhiều lễ khai mạc lớn, khoảnh khắc người xem nhớ nhất không phải pháo hoa mà là một hình ảnh: ngọn lửa được thắp, một hồi trống, một đội hình mở ra. Với lễ khai mạc của trường, công ty, phường xã, một màn ánh sáng tốt, một tiếng trống khai hội đúng lúc, hay một chùm bóng bay đã đủ thành điểm nhấn. Drone ánh sáng là một lựa chọn khác ở quy mô lớn, nhưng cũng cần giấy phép bay theo quy định.
Nếu thật sự muốn có màn pháo hoa nổ, hãy bắt đầu từ việc hỏi chính quyền địa phương xem sự kiện của mình có thuộc diện được xem xét hay không — trước khi lên kịch bản.
Góc nhìn hôm nay: kiểm tra trước khi tin
Người tổ chức sự kiện nên tập thói quen đặt ba câu hỏi: sản phẩm này là pháo hoa hay pháo hoa nổ; đơn vị bắn có giấy phép không; sự kiện đã có văn bản cho phép của cơ quan có thẩm quyền chưa. Ba câu hỏi ấy bảo vệ khách mời, bảo vệ chính ban tổ chức. Văn bản gốc có thể tra trên vbpl.vn; còn câu trả lời cho trường hợp cụ thể thì công an xã/phường và cơ quan văn hoá địa phương là nơi đáng hỏi nhất.
Câu hỏi thường gặp
Khai trương cửa hàng có được bắn pháo hoa không?
Được dùng pháo hoa loại không gây tiếng nổ, mua từ đơn vị được phép, người dùng từ đủ 18 tuổi và theo đúng hướng dẫn. Pháo hoa nổ thì không tự bắn được; chỉ đơn vị được phép bắn theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Muốn bắn pháo hoa nổ cho sự kiện phải xin phép ai?
Theo Nghị định 137/2020/NĐ-CP, việc bắn pháo hoa nổ ngoài các dịp lễ lớn phải có quyết định của cấp có thẩm quyền, thường là Chủ tịch UBND cấp tỉnh, và do đơn vị được cấp phép thực hiện. Nên hỏi chính quyền địa phương trước khi lên kế hoạch.
Ban tổ chức có được tự bắn pháo hoa không?
Với pháo hoa nổ thì không. Người bắn phải thuộc đơn vị được cấp phép và được đào tạo, thường khai hoả bằng điều khiển điện tử từ khoảng cách an toàn.
Có được đốt pháo hoa trong hội trường không?
Không nên. Không gian kín có trần thấp, rèm, đồ trang trí dễ cháy và lối thoát hạn chế. Hãy dùng pháo giấy bắn khí nén, ánh sáng sân khấu hoặc hiệu ứng không dùng lửa.
Vì sao màn pháo hoa đã chuẩn bị vẫn có thể bị hoãn?
Gió mạnh, mưa giông hay sự cố an ninh có thể làm vùng an toàn không còn đủ. Khi đó đơn vị bắn và cơ quan quản lý có quyền hoãn hoặc huỷ để bảo vệ khán giả.
