Màn trình diễn lai: pháo hoa, drone, laser cùng một đêm phối hợp thế nào

Màn trình diễn lai là đêm diễn ghép nhiều loại ánh sáng — pháo hoa, drone, laser, trình chiếu, nhạc nước, đèn — vào cùng một kịch bản, chạy theo cùng một đồng hồ. Bí quyết không nằm ở chỗ có thật nhiều thứ, mà ở chỗ mỗi thứ được giao đúng vai, đúng tầng không gian và đúng thời điểm: drone vẽ hình khi trời còn trong, pháo hoa bùng lên ở cao trào, laser xuất hiện khi khói pháo vừa đủ dày để tia hiện hình. Sắp sai thứ tự, các thứ đẹp sẽ che lấp nhau.

Đây cũng là kiểu đêm diễn đòi hỏi an toàn cao nhất, vì vật bay, vật cháy và tia sáng mạnh cùng có mặt trên một vùng trời.

Mỗi loại ánh sáng một vai

Nhìn bảng sẽ thấy: điểm yếu của thứ này thường được thứ kia bù. Drone im lặng thì có nhạc và pháo hoa tầm thấp đánh nhịp. Laser cần khói thì pháo hoa vừa tạo ra khói. Pháo hoa vẽ hình kém thì drone vẽ thay.

Chia trời thành tầng

Người thiết kế màn lai thường nghĩ theo tầng không gian, từ thấp lên cao:

• Tầng mặt đất – mặt nước: nhạc nước, màn nước, đèn rọi từ bờ, trình chiếu lên mặt tiền toà nhà, mặt cầu.
• Tầng giữa: laser quét thành quạt sáng trên mặt sông, pháo hoa tầm thấp bắn từ sà lan, đèn trên cầu và toà nhà cao.
• Tầng cao: drone xếp hình, pháo hoa tầm cao nở thành bông lớn.

Hai thứ cùng muốn tầng cao là drone và pháo hoa tầm cao — và đó chính là chỗ phải cẩn thận nhất. Một drone bay vào vùng một quả pháo đang nở có thể bị hư hại, rơi xuống; tàn pháo cũng có thể rơi trúng drone. Vì vậy màn lai luôn tách hai thứ này bằng không gian (drone ở một khu trời, pháo ở khu khác, có vùng đệm), bằng thời gian (drone hạ thấp hoặc hạ cánh trước khi pháo tầm cao bắn), hoặc cả hai.

Thứ tự quyết định độ đẹp: chuyện của khói

Ít khán giả để ý, nhưng người làm màn lai luôn tính tới khói. Pháo hoa để lại khói lơ lửng, tan nhanh hay chậm tuỳ gió. Khói ảnh hưởng mỗi loại ánh sáng một kiểu:

• Drone: bị khói che, hình mờ đi. → Đoạn drone đẹp nhất nên đặt trước pháo hoa lớn, khi trời còn trong.
• Trình chiếu: ánh máy chiếu đi qua khói bị tán ra, hình trên công trình nhạt. → Cũng nên đặt trước, hoặc ở nơi gió đẩy khói đi chỗ khác.
• Laser: khói làm tia hiện hình rõ hơn. → Laser có thể bừng lên ngay sau một loạt pháo, tận dụng lớp khói vừa có.
• Pháo hoa: chính khói của loạt trước có thể che loạt sau nếu gió lặng. → Người thiết kế xen kẽ khoảng nghỉ, đổi độ cao, đổi vị trí bắn.

Hướng gió đêm diễn vì thế quyết định cả chỗ đặt khu bắn, khu bay và khu khán giả. Gió thổi từ khán giả về phía khu bắn là lý tưởng: khói trôi ra xa, không che mắt người xem.

Một đồng hồ chung cho tất cả

Để sáu bảy hệ thống ăn khớp, cả đêm diễn chạy theo một mã thời gian duy nhất, gắn với bản nhạc. Hệ thống bắn pháo hoa điện tử, máy chủ drone, bàn laser, máy chiếu, bàn đèn, bộ điều khiển nhạc nước đều "nghe" cùng một đồng hồ. Mỗi hệ có danh sách việc phải làm ở giây thứ bao nhiêu.

Dưới đây là một ví dụ minh hoạ về cách sắp một đoạn mười phút — không phải kịch bản của một sự kiện cụ thể nào:

Thứ tự trong ví dụ phản ánh đúng logic khói ở mục trên: drone và trình chiếu đi trước, pháo hoa giữa, laser theo sau.

Những đêm lai đã thành quen

Ở Hồng Kông, chương trình ánh sáng "Bản giao hưởng ánh sáng" (A Symphony of Lights) diễn hằng tối từ năm 2004: đèn và laser trên hàng chục toà nhà hai bờ cảng Victoria đổi màu theo nhạc. Chương trình từng được Guinness ghi nhận là màn trình diễn ánh sáng và âm thanh cố định lớn nhất thế giới. Đó là một màn lai không dùng pháo hoa, chỉ đèn, laser và nhạc — vào những dịp lễ lớn, pháo hoa trên cảng được thêm vào.

Đêm giao thừa ở cảng Sydney là kiểu ngược lại: pháo hoa là nhân vật chính, nhưng trụ cầu Harbour Bridge được chiếu hình, cầu và các toà nhà đổi đèn theo nhạc, tạo nên một đêm nhiều lớp. Các lễ khai mạc Thế vận hội gần đây cũng là màn lai: đèn sân khấu, màn chiếu mặt sân, drone, pháo hoa trên mái sân, mỗi thứ một khoảnh khắc.

Ở Việt Nam, nhiều đêm lễ hội và đếm ngược năm mới bên sông, hồ đã kết hợp pháo hoa với drone, đèn trên cầu và màn nhạc nước, tuỳ địa phương và từng năm.

An toàn: nhiều hệ thống, một người chỉ huy

Màn lai cộng dồn rủi ro của từng loại: pháo hoa có tàn và vỏ rơi, drone có thể rơi, laser có thể chiếu sai hướng, khán giả đông. Vì thế đêm diễn luôn có một tổng chỉ huy theo dõi mọi hệ thống và thời tiết, có quyền tạm dừng hay huỷ từng phần. Mỗi hệ thống cũng có nút dừng riêng: drone gặp gió mạnh có thể hạ cánh trong khi pháo hoa vẫn tiếp tục, hoặc ngược lại.

Những điều không thay đổi dù màn diễn lai tới đâu:

• Pháo hoa chỉ do đơn vị được cấp phép bắn, người được đào tạo vận hành, theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Drone trình diễn cần giấy phép bay theo quy định hiện hành.
• Laser hướng lên trời ngoài trời cần phối hợp với cơ quan quản lý bay.
• Khu bắn, khu bay, khu khán giả được tách bằng khoảng cách an toàn và có người giữ.

Gần đây có cả drone mang hiệu ứng pháo hoa nhỏ bay trên trời. Đây là hình thức đặc biệt nguy hiểm, chỉ đơn vị chuyên nghiệp có giấy phép mới được làm, và nhiều nơi chưa cho phép.

Góc nhìn hôm nay: xem một đêm lai cho trọn

• Hỏi gió trước khi chọn chỗ: đứng ở phía gió thổi từ mình về khu bắn, khói sẽ không che mắt.
• Đứng phía khán đài chính: hình drone và trình chiếu đều dựng cho hướng đó.
• Đừng bỏ về khi pháo hoa vừa dứt: nhiều màn để laser hoặc drone kết sau cùng.
• Để ý thứ tự: thử đoán vì sao drone xuất hiện trước, laser sau. Khi đã thấy được logic khói và tầng trời, mỗi đêm diễn sẽ thành một câu đố thú vị.

Màn lai hay nhất không phải màn có nhiều thứ nhất, mà là màn mà người xem về nhà nhớ được một hình ảnh rõ ràng. Mọi loại ánh sáng chỉ là công cụ cho hình ảnh ấy.