Trình diễn drone ánh sáng (drone light show) là màn biểu diễn trong đó hàng trăm, có khi hàng nghìn chiếc drone nhỏ gắn đèn LED cùng bay lên trời đêm, mỗi chiếc giữ vai một điểm sáng, và tất cả ghép lại thành hình: ngôi sao, trái tim, con cá voi, quả địa cầu. Không ai cầm tay lái từng chiếc. Toàn bộ đường bay, màu đèn và thời điểm chuyển hình được dựng sẵn trên máy tính từ trước, đêm diễn chỉ là lúc bấm cho "bản nhạc ánh sáng" ấy chạy.
Khác pháo hoa, drone không cháy, không nổ, không rơi tàn. Bù lại nó không có tiếng nổ dội vào ngực và không có tia lửa tung toé. Hiểu chỗ khác ấy thì biết vì sao nhiều đêm khai mạc giờ có cả hai.
Mỗi drone là một điểm ảnh bay
Cách dễ hiểu nhất là nghĩ tới màn hình điện thoại. Màn hình gồm rất nhiều điểm ảnh, mỗi điểm chỉ biết sáng một màu, nhưng đứng xa nhìn thì thành bức ảnh. Một đội hình drone cũng vậy, chỉ khác là các "điểm ảnh" nằm rải trong không gian ba chiều và có thể bay đi chỗ khác.
Drone dùng cho trình diễn thường là loại bốn cánh quạt, nhỏ và nhẹ hơn nhiều so với flycam quay phim. Nó không mang máy ảnh. Thứ quan trọng nhất trên thân là một cụm đèn LED đủ sáng để nhìn thấy từ xa vài trăm mét, có thể đổi màu tức thì. Phần còn lại là pin, bộ định vị và bộ thu lệnh.
Từ đó suy ra luật đầu tiên của nghề: càng nhiều drone thì hình càng mịn. Vài chục chiếc chỉ vẽ được đường viền đơn giản. Vài trăm chiếc vẽ được con vật, đồ vật có chi tiết. Từ một nghìn chiếc trở lên mới bắt đầu có hình khối ba chiều, mặt người hoạt hình, cảnh có chiều sâu.
Từ vài chục chiếc đến hơn mười nghìn: lược sử ngắn
Ý tưởng dùng máy bay nhỏ làm điểm sáng trên trời xuất hiện ở các phòng thí nghiệm nghệ thuật – công nghệ châu Âu đầu thập niên 2010. Năm 2012, tại lễ hội Ars Electronica ở Linz (Áo), một nhóm nghệ sĩ – kỹ sư cho vài chục drone gắn đèn bay thành hình trên bầu trời đêm bên sông Danube. Đó thường được kể là một trong những màn đầu tiên đúng nghĩa.
Những năm sau, số drone tăng rất nhanh, và cuộc đua kỷ lục bắt đầu:
- Giữa thập niên 2010: các màn bay một trăm, rồi vài trăm chiếc được ghi nhận kỷ lục thế giới.
- 2018: lễ khai mạc Thế vận hội Mùa đông PyeongChang (Hàn Quốc) có đoạn 1.218 drone được Guinness công nhận kỷ lục lúc đó. Từ đây công chúng toàn cầu biết tới drone show.
- 2021: lễ khai mạc Thế vận hội Tokyo có quả địa cầu drone, con số công bố khoảng 1.800 chiếc.
- Từ 2023 trở đi: các kỷ lục Guinness về số drone cùng bay liên tục bị phá, phần lớn ở Trung Quốc và Hàn Quốc. Tính tới cuối năm 2024, kỷ lục đã vượt mốc mười nghìn chiếc.
Con số kỷ lục đổi gần như mỗi năm, nên khi đọc tin "màn drone lớn nhất thế giới" cần xem mốc thời gian và xem Guinness có xác nhận hay chưa.
Một đêm drone diễn ra thế nào, nhìn từ phía khán giả
Nếu đứng xem từ đầu, sẽ thấy một trình tự gần như đêm nào cũng giống nhau:
- Sao mọc: drone cất cánh từ một bãi đất trống hoặc sà lan, đèn sáng nhẹ, trông như một đám sao lên chậm. Nhiều đội thiết kế luôn đoạn cất cánh thành tiết mục, cho các chấm sáng xoáy lên thành cột.
- Xếp hình đầu tiên: đèn bừng sáng, hình hiện ra. Đây là lúc khán giả ồ lên lần đầu.
- Chuyển hình: các chấm sáng trôi từ vị trí cũ sang vị trí mới, hình này "tan" thành hình kia. Đoạn chuyển chính là chỗ drone hơn hẳn pháo hoa, vì người xem thấy được sự biến đổi liên tục.
- Cao trào: hình lớn nhất, có chuyển động (cánh chim vỗ, quả cầu xoay, con cá bơi).
- Hạ cánh: đèn mờ dần hoặc tắt, drone về bãi. Thường có khúc nhạc kết đi cùng.
Một màn drone thường dài khoảng mười đến hai mươi phút. Giới hạn nằm ở pin: drone nhỏ không bay được lâu, và đội diễn luôn chừa phần pin dự phòng để hạ cánh an toàn.
Drone vẽ được gì, không vẽ được gì
Người mới xem hay nghĩ drone làm được mọi thứ. Thực tế nó có điểm mạnh rõ và giới hạn cũng rõ.
| Drone làm tốt | Drone làm kém hoặc không làm được |
|---|---|
| Hình rõ nét, đứng yên lâu để khán giả kịp nhìn và chụp | Tiếng nổ, độ "bùng" của một quả pháo lớn |
| Chuyển hình mượt, kể chuyện theo trình tự | Tia lửa, đuôi sao rơi lấp lánh |
| Màu xanh lam đậm, tím — những màu pháo hoa khó đạt | Phủ kín cả bầu trời trong một khoảnh khắc |
| Không khói, không tàn, không rác cháy dở | Bay trong gió mạnh, mưa to |
| Lặp lại được nhiều đêm giống hệt nhau | Đẹp khi nhìn lệch quá xa hướng đã thiết kế |
Giới hạn cuối cùng là chuyện ít người để ý. Một hình phẳng như trái tim chỉ đẹp khi nhìn thẳng. Đứng lệch sang bên, trái tim thành một vạch nghiêng. Vì thế mỗi màn drone đều có một "hướng chính", thường quay về phía khán đài, bờ sông hay quảng trường nơi đông người xem nhất. Hình khối ba chiều như quả cầu thì đỡ hơn, nhìn hướng nào cũng ra quả cầu.
Màu đèn và độ sáng: vì sao drone không chói như pháo
Ánh sáng của một quả pháo hoa đến từ kim loại nóng rực, rất mạnh nhưng chỉ trong vài giây. Ánh sáng của drone đến từ đèn LED, yếu hơn nhiều nhưng đều và kéo dài. Đứng gần, hai thứ khác nhau rõ: pháo hoa làm sáng cả mặt nước, mặt người; drone giống những vì sao rất sáng, nhìn rõ hình nhưng không rọi xuống đất.
Bù lại, LED đổi được mọi màu trong tích tắc. Một hình có thể chuyển từ lam sang hồng, hoặc chạy dải cầu vồng từ đầu này sang đầu kia. Người thiết kế thường dùng chuyện đổi màu để "đánh nhịp" theo nhạc, giống như cách đèn sân khấu đổi theo tiếng trống.
Trời càng tối, drone càng đẹp. Ở giữa thành phố nhiều đèn đường, biển quảng cáo, hình drone nhạt đi đáng kể. Vì vậy các màn drone hay chọn mặt sông, mặt hồ, bãi biển, nơi nền trời tối và có chỗ trống cho drone cất cánh.
Xem và chụp drone show sao cho đẹp
Chọn chỗ đứng
- Đứng phía khán đài chính, hoặc ít nhất là cùng phía với nơi ban tổ chức đặt sân khấu. Hình được dựng để nhìn từ đó.
- Đừng đứng quá gần. Đứng ngay dưới, phải ngửa cổ, thấy hình méo. Cách vài trăm mét, nhìn hơi ngước lên là vừa.
- Tránh chỗ có đèn rọi vào mắt: đèn sân khấu, đèn đường, màn hình lớn sau lưng hình drone đều làm mắt khó thích nghi bóng tối.
Chụp ảnh
Chụp drone dễ hơn chụp pháo hoa ở một điểm: hình đứng yên khá lâu. Chế độ chụp đêm của điện thoại thường cho ảnh rõ khi hình đang đứng. Lúc drone đang chuyển hình, ảnh dễ nhoè, nhưng chính đoạn nhoè đó, nếu dùng máy ảnh có phơi sáng một hai giây và đặt chân máy, sẽ ra những vệt sáng như sợi chỉ nối hai hình — kiểu ảnh rất được ưa.
Quay video thì nên quay ngang, khoá nét và khoá sáng vào hình drone để máy không tự làm sáng nền trời thành màu xám.
An toàn: đẹp nhưng vẫn là vật bay trên đầu người
Drone trình diễn được thiết kế để an toàn: có vùng bay giới hạn, có chế độ tự hạ cánh khi mất tín hiệu hoặc pin yếu, có khoảng cách giữa vùng bay và khu khán giả. Dù vậy sự cố vẫn từng xảy ra. Cuối năm 2023 ở Melbourne (Úc), nhiều drone mất điều khiển và rơi xuống mặt nước giữa màn diễn. Cuối năm 2024 ở Orlando (Mỹ), một số drone rơi xuống khu khán giả, một em nhỏ bị thương phải đưa đi cấp cứu.
Với người xem, mấy việc đơn giản là đủ:
- Đứng trong khu vực ban tổ chức cho phép, không vượt rào để vào gần bãi cất cánh.
- Không tự bay flycam riêng vào khu vực đang diễn. Tín hiệu và vật bay lạ có thể gây nhiễu, làm hỏng màn diễn, thậm chí gây tai nạn.
- Nếu thấy drone rơi, đừng nhặt ngay: cánh quạt và pin có thể còn nguy hiểm. Báo cho người của ban tổ chức.
Ở Việt Nam, mọi màn drone đều cần giấy phép bay theo quy định hiện hành; đó là việc của đơn vị tổ chức, không phải của khán giả.
Góc nhìn hôm nay: drone có thay được pháo hoa?
Câu trả lời ngắn: thay một phần, không thay hẳn. Nhiều thành phố trên thế giới giảm pháo hoa vì khói, tiếng ồn và nguy cơ cháy, rồi đưa drone vào lấp chỗ trống. Nhưng phần đông khán giả vẫn chờ cái "bùng" của pháo. Thế nên kiểu phổ biến nhất hiện nay là ghép: drone kể chuyện bằng hình, pháo hoa tạo đỉnh cảm xúc.
Ở Việt Nam những năm gần đây, drone đã xuất hiện ở các đêm đếm ngược năm mới, lễ hội du lịch, lễ khai mạc sự kiện lớn tại nhiều thành phố. Muốn xem, cách chắc nhất là theo dõi thông báo của chính quyền địa phương và ban tổ chức trước dịp lễ, vì lịch và địa điểm thay đổi theo từng năm.
Lần tới khi xem, thử để ý ba thứ: hình được dựng hướng về đâu, đoạn chuyển hình có mượt không, và đèn đổi màu có khớp nhịp nhạc không. Ba điểm đó cho biết đội làm show giỏi tới mức nào.
Câu hỏi thường gặp
Drone light show là gì?
Là màn trình diễn trong đó nhiều drone nhỏ gắn đèn LED cùng bay theo lộ trình lập trình sẵn, mỗi chiếc là một điểm sáng, ghép lại thành hình trên trời đêm. Toàn bộ màn diễn được một hệ thống máy tính mặt đất điều phối, không ai lái tay từng chiếc.
Một màn drone show có bao nhiêu chiếc drone?
Màn nhỏ có vài chục đến vài trăm chiếc, màn lễ hội lớn thường từ vài trăm đến vài nghìn. Các màn lập kỷ lục Guinness tính tới cuối năm 2024 đã vượt mười nghìn chiếc, phần lớn diễn ở Trung Quốc và Hàn Quốc.
Drone show kéo dài bao lâu?
Thường khoảng mười đến hai mươi phút. Thời lượng bị giới hạn bởi pin của drone nhỏ, và đội diễn luôn để dành phần pin cho việc hạ cánh an toàn.
Drone show có nguy hiểm cho khán giả không?
Rủi ro thấp khi đơn vị làm đúng quy trình và giữ khoảng cách giữa vùng bay với khán giả, nhưng không bằng không: đã có những vụ drone rơi xuống nước hoặc xuống đám đông. Người xem nên đứng đúng khu vực cho phép và không bay flycam riêng vào vùng diễn.
Vì sao drone show cần trời tối và ít đèn?
Đèn LED trên drone sáng đều nhưng yếu hơn pháo hoa nhiều. Nền trời càng tối, hình càng rõ; giữa phố nhiều đèn quảng cáo thì hình nhạt đi trông thấy.
Drone show có tổ chức được khi trời mưa, gió không?
Mưa nhỏ có thể vẫn bay, nhưng gió mạnh và mưa lớn thường buộc phải hoãn hoặc huỷ, vì drone nhỏ dễ lệch vị trí làm vỡ hình và tăng nguy cơ rơi. Các đội diễn luôn có phương án dự phòng thời tiết.