Trẻ em tham gia đồng diễn: tập bao lâu là vừa và giữ sức khoẻ thế nào

Trẻ em tham gia đồng diễn nên tập theo buổi ngắn, có nghỉ xen giữa, vào giờ mát, trải đều trong nhiều tuần thay vì dồn tập dài sát ngày diễn. Với học sinh tiểu học, mỗi buổi tập thường chỉ nên kéo dài khoảng một tiếng kể cả giờ nghỉ; học sinh lớn hơn chịu được lâu hơn. Điều quan trọng hơn con số là người lớn biết nhận ra dấu hiệu trẻ mệt, say nắng, và cho trẻ dừng ngay khi cần.

Vì sao trẻ đồng diễn dễ mệt hơn người ta nghĩ

Động tác đồng diễn thường không khó, nên người lớn dễ đánh giá thấp mức mệt. Nhưng một buổi tập đồng diễn có những thứ làm trẻ mệt nhanh:

• Đứng chờ lâu. Trong một buổi tập đội hình, phần lớn thời gian là đứng chờ khối khác, chờ chỉnh vị trí, chờ nhạc. Đứng yên dưới nắng mệt hơn vận động nhẹ.
• Mặt sân nóng. Sân cỏ nhân tạo, sân xi măng, đường chạy hấp thu nhiệt và toả ngược lên, nóng hơn nhiều so với cảm nhận ở chỗ người lớn đứng trong bóng râm.
• Trang phục biểu diễn. Áo dài, trang phục nhiều lớp, tóc tai búi chặt, trang điểm khiến trẻ nóng và khó chịu hơn đồ thể dục.
• Tập nhắc đi nhắc lại. Một đoạn vài chục giây có thể tập hàng chục lần. Trẻ nhỏ chán nhanh, mất tập trung, dễ va chạm.
• Ngày diễn kéo dài. Ngày khai mạc, trẻ thường phải có mặt từ nhiều giờ trước, chờ ở khu tập kết, diễn vài phút, rồi chờ tiếp đến khi được về.

Tập bao lâu là vừa

Không có một quy định chung cho mọi màn đồng diễn. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ từ 5 đến 17 tuổi vận động mức vừa đến mạnh trung bình khoảng 60 phút mỗi ngày; một buổi tập đồng diễn là một phần của lượng vận động đó, không phải thêm vào trên một lịch học đã kín. Dưới đây là gợi ý tham khảo theo kinh nghiệm chung, cần điều chỉnh theo thời tiết và sức của từng nhóm trẻ:

Về số tuần, một màn đồng diễn cho đại hội cấp trường, cấp xã phường thường cần vài tuần tập; các lễ lớn có thể tập lâu hơn. Nguyên tắc là trải đều: ba, bốn buổi ngắn mỗi tuần tốt hơn hai buổi dài cả ngày. Tuần cuối trước ngày diễn nên giảm khối lượng để trẻ còn sức, không phải tập dồn.

Chọn giờ và chỗ tập

Ở Việt Nam, đặc biệt mùa hè, giờ tập quyết định phần lớn sức khoẻ của trẻ:

• Sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh giờ nắng gắt giữa trưa. Nhiều lễ khai mạc diễn buổi tối, nên các buổi tập cuối có thể chuyển sang chiều tối cho quen ánh đèn.
• Có bóng râm gần chỗ tập: lều, mái che, hàng cây, để trẻ nghỉ giữa các lượt, không phải đứng nắng chờ.
• Có nước sạch và nhà vệ sinh gần. Trẻ ngại đi xa nên nhịn uống để khỏi đi vệ sinh, điều này rất hay gặp.
• Có người phụ trách y tế ở các buổi tập đông người, biết sơ cứu say nắng và có số điện thoại cấp cứu.

Uống, ăn, ngủ và trang phục

Vài việc nhỏ làm khác biệt lớn:

1. Uống nước đều: từng ngụm nhỏ đều đặn trong buổi tập, không đợi khát mới uống. Nước lọc là đủ cho buổi tập thông thường; tập dài, ra nhiều mồ hôi thì hỏi nhân viên y tế về nước bù điện giải.
2. Ăn nhẹ trước khi tập: không để bụng đói, cũng không ăn no ngay trước khi vận động.
3. Ngủ đủ, nhất là khi buổi diễn chính vào buổi tối và trẻ về muộn. Sáng hôm sau nên cho trẻ nghỉ ngơi.
4. Trang phục tập thoáng: chỉ mặc trang phục biểu diễn ở vài buổi tổng duyệt, còn lại mặc đồ thể dục. Đội mũ khi đứng chờ ngoài nắng.
5. Giày vừa chân, đế bám, đã đi quen trước ngày diễn. Giày mới mua ngay trước ngày khai mạc rất dễ gây phồng chân.

Dấu hiệu phải cho trẻ dừng ngay

Người lớn phụ trách cần thuộc các dấu hiệu sau:

• Kiệt sức vì nóng: mệt rã rời, chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, vã mồ hôi nhiều, da xanh tái, chuột rút. Cho trẻ dừng ngay, đưa vào chỗ mát, nới lỏng quần áo, chườm mát, cho uống từng ngụm nước nếu tỉnh.
• Say nắng, sốc nhiệt: lú lẫn, nói không rõ, lơ mơ, co giật, ngất, da nóng. Đây là cấp cứu: gọi 115 ngay, đưa vào chỗ mát, làm mát cơ thể bằng nước, khăn ướt, quạt; không cho uống nếu trẻ không tỉnh táo.
• Đau bất thường: đau ngực, khó thở, đau khớp khiến trẻ đi khập khiễng.
• Trẻ nói "con mệt": trẻ thường không biết diễn đạt, hoặc ngại nói vì sợ ảnh hưởng cả đội. Hãy tin trẻ và cho nghỉ.

Trẻ có bệnh nền như hen, tim mạch, động kinh cần có ý kiến bác sĩ trước khi tham gia, và người phụ trách cần biết để có cách xử lý. Thông tin này không thay lời khuyên của bác sĩ; khi nghi ngờ, hãy đưa trẻ đi khám.

Ngày diễn chính: lo phần chờ đợi

Ngày khai mạc, phần diễn của trẻ có thể chỉ vài phút, nhưng phần chờ thì dài. Người tổ chức cần lo:

• Khu tập kết có mái che, chỗ ngồi, nước, đồ ăn nhẹ và nhà vệ sinh đủ cho số trẻ.
• Thời gian có mặt hợp lý, không bắt trẻ đến quá sớm "cho chắc".
• Mỗi nhóm trẻ có người lớn quen mặt đi kèm, có danh sách và số điện thoại phụ huynh.
• Kế hoạch đón trả rõ ràng sau buổi diễn, nhất là khi lễ kết thúc muộn và cả sân vận động cùng ra về.
• Nếu lễ có pháo hoa, cho trẻ đứng xa khu vực bắn và lưu ý bảo vệ tai; trẻ sợ tiếng nổ thì cần người lớn ở cạnh.

Giữ niềm vui cho trẻ

Đồng diễn là kỷ niệm đẹp của tuổi học trò khi trẻ thấy mình là một phần của một bức tranh lớn. Niềm vui ấy dễ mất đi nếu buổi tập biến thành áp lực. Vài điều nên tránh: la mắng trẻ trước cả đội vì sai một nhịp; so sánh em này với em khác; bắt tập thêm như hình phạt; chấm điểm hay xếp hạng trẻ theo độ đều. Trong đồng diễn, một vài em lệch nhịp không làm hỏng bức tranh; một em sợ hãi, mệt lả thì đáng lo hơn nhiều.

Người dựng giỏi thường đặt trẻ nhỏ ở vị trí dễ, đội hình đơn giản, và cho các em xem lại video hoặc ảnh chụp từ trên cao để các em thấy mình đã tạo ra hình gì. Đó là phần thưởng mà trẻ nhớ lâu nhất.

Góc nhìn hôm nay: danh sách nhanh cho phụ huynh

Khi con được chọn tham gia đồng diễn, phụ huynh có thể hỏi nhà trường vài điều:

1. Lịch tập mấy buổi một tuần, mỗi buổi bao lâu, vào giờ nào?
2. Chỗ tập có bóng râm, nước uống, nhà vệ sinh không?
3. Có nhân viên y tế hoặc người biết sơ cứu ở buổi tập không?
4. Ngày diễn con phải có mặt lúc mấy giờ, về lúc mấy giờ, ai đón?
5. Trang phục, giày có phải chuẩn bị riêng không, có được thử trước không?

Ở nhà, cho con mang bình nước riêng có ghi tên, mũ, khăn nhỏ; nhắc con nói ngay với cô thầy khi thấy mệt. Thông tin về phòng chống say nắng, sốc nhiệt có trên trang của Bộ Y tế; khuyến nghị vận động cho trẻ có trên trang của Tổ chức Y tế Thế giới.