Lễ khai mạc Olympic Paris 2024 diễn ra tối 26/7/2024 và là lần đầu tiên một kỳ Thế vận hội mùa hè khai mạc bên ngoài sân vận động. Các đoàn vận động viên đi thuyền xuôi sông Seine khoảng 6 km, các tiết mục rải dọc hai bờ, trên cầu, trên mái nhà và trên tháp Eiffel. Đêm diễn kết thúc bằng việc Marie-José Pérec và Teddy Riner thắp đài lửa hình khinh khí cầu ở vườn Tuileries.
Vì sao lại là dòng sông
Hơn một trăm năm qua, lễ khai mạc Thế vận hội mùa hè luôn diễn ra trong sân vận động. Ban tổ chức Paris muốn phá khuôn ấy: đưa buổi lễ ra giữa thành phố, để chính Paris là sân khấu. Sông Seine chảy qua phần lớn những công trình nổi tiếng nhất của thành phố, và hai bờ sông vốn đã là di sản thế giới. Một buổi lễ trên sông cho phép rất đông người xem trực tiếp mà không cần sân vận động, đồng thời biến thành phố thành phông nền mà không trường quay nào dựng nổi.
Đạo diễn nghệ thuật là Thomas Jolly, đạo diễn sân khấu người Pháp nổi tiếng với những vở diễn dài, nhiều nhân vật, đầy ánh sáng. Cách làm của ông hợp với một buổi lễ không có "sân khấu chính" mà có hàng chục sân khấu nhỏ nối nhau dọc dòng sông.
Diễu hành trên thuyền
Thay vì đi bộ vào sân, các đoàn vận động viên lên thuyền từ phía đông thành phố, gần cầu Austerlitz, xuôi dòng về phía tây tới cầu Iéna, đối diện khu Trocadéro và tháp Eiffel. Theo con số ban tổ chức công bố, có khoảng 85 chiếc thuyền chở các đoàn. Đoàn lớn có thuyền riêng, các đoàn nhỏ đi chung.
Thứ tự vẫn giữ nguyên nghi thức: Hy Lạp đầu tiên, đội Olympic Người tị nạn thứ hai, các đoàn khác theo bảng chữ cái tiếng Pháp, rồi các nước đăng cai kế tiếp, và chủ nhà Pháp ở cuối.
Diễu hành bằng thuyền có cái được và cái mất. Được: vận động viên đi qua giữa lòng thành phố, người dân hai bờ vẫy tay chào, hình ảnh rất sống động. Mất: khán giả ở một điểm chỉ thấy đoàn đi qua trong vài phút, và nhiều tiết mục chỉ xem được trọn vẹn qua màn hình. Ban tổ chức đặt nhiều màn hình lớn dọc bờ sông để người xem tại chỗ theo dõi các đoạn ở xa.
Những tiết mục dọc hai bờ
Phần nghệ thuật được chia thành khoảng mười hai chương, xen kẽ giữa các nhóm thuyền. Mỗi chương gắn với một địa điểm và một chủ đề.
Người cầm đuốc đeo mặt nạ
Sợi chỉ xuyên suốt là một người cầm đuốc đeo mặt nạ, mặc áo choàng, chạy trên mái nhà, qua bảo tàng, trên dây cáp, dẫn khán giả qua các chương. Danh tính người này được giữ bí ẩn, như một nhân vật trong truyện phiêu lưu. Đây là cách giải quyết khéo một bài toán khó: khi buổi lễ trải dài 6 km, cần một nhân vật để nối các mảnh rời.
Âm nhạc và vũ đạo
- Ca sĩ Lady Gaga mở đầu với một tiết mục mang phong cách cabaret Pháp, trên bậc thềm ven sông.
- Hàng chục vũ công cancan với váy nhiều lớp, gợi nhớ những sân khấu cabaret nổi tiếng của Paris.
- Các vũ công ba lê, nghệ sĩ nhảy đường phố biểu diễn trên cầu và trên mặt tiền các công trình.
Tượng vàng và con ngựa bạc
Ở một chương, mười bức tượng vàng hình những người phụ nữ có đóng góp lớn trong lịch sử nước Pháp lần lượt nhô lên từ mặt nước. Ở một chương khác, một người cưỡi con ngựa kim loại màu bạc phi trên mặt sông, khoác trên lưng lá cờ Olympic, đưa cờ về tới Trocadéro để làm nghi thức kéo cờ. Hình ảnh con ngựa phi trên nước trong mưa là một trong những khung hình được báo chí dùng nhiều nhất.
Cơn mưa không ai đặt hàng
Suốt buổi tối, Paris mưa. Đây là rủi ro lớn nhất của lễ khai mạc ngoài trời: không có mái che, không có phương án dời giờ. Vận động viên mặc áo mưa trên thuyền, vũ công diễn trên mặt cầu trơn, khán giả đứng dưới ô.
Mưa làm một số tiết mục kém đẹp hơn kế hoạch, ánh sáng bị nhoè, khói pháo và hơi nước lẫn vào nhau. Nhưng mưa cũng cho những khung hình không thể dàn dựng: ánh đèn phản chiếu trên mặt sông ướt, những vệt sáng chảy dài. Với người làm sự kiện, đêm Paris là ví dụ rõ nhất cho nguyên tắc: buổi lễ ngoài trời phải được thiết kế để vẫn chạy được trong thời tiết xấu nhất.
Tháp Eiffel và giọng hát kết đêm
Khi trời tối hẳn, tháp Eiffel trở thành sân khấu ánh sáng. Đèn, laser và hiệu ứng ánh sáng phủ kín thân tháp, đồng bộ với âm nhạc. Kết thúc phần nghệ thuật, Céline Dion xuất hiện trên tầng một của tháp, hát bài Hymne à l'amour (Bài ca tình yêu) của Édith Piaf. Đó là lần trở lại sân khấu lớn của bà sau nhiều năm vắng bóng vì bệnh, điều đã được bà công khai trước đó.
Tiết mục này cho thấy một nguyên tắc cũ mà vẫn đúng: sau rất nhiều hình ảnh, một giọng hát đơn độc ở đúng chỗ có thể là cao trào mạnh nhất.
Chặng đuốc cuối và đài lửa không đốt nhiên liệu
Ngọn đuốc đi qua tay nhiều huyền thoại thể thao. Zinedine Zidane, cựu cầu thủ bóng đá, trao cho tay vợt Rafael Nadal. Nadal xuống thuyền cùng Serena Williams, Carl Lewis, Nadia Comăneci và Amélie Mauresmo, đưa lửa xuôi sông. Sau đó ngọn đuốc qua tay nhiều vận động viên Pháp thuộc nhiều thế hệ, rồi tới hai người cuối cùng.
Marie-José Pérec, nhà vô địch Olympic chạy 400 m năm 1992, cùng 200 m và 400 m năm 1996, và Teddy Riner, võ sĩ judo nhiều lần vô địch Olympic, cùng thắp đài lửa ở vườn Tuileries, cạnh bảo tàng Louvre.
Một quả khinh khí cầu
Đài lửa do nhà thiết kế Mathieu Lehanneur làm, mang hình một quả khinh khí cầu với vòng lửa ở đáy. Sau khi được thắp, quả cầu bay lên, lơ lửng trên bầu trời đêm Paris. Hình dáng ấy gợi nhớ chuyến bay của khinh khí cầu có người lái năm 1783 cất cánh từ chính vườn Tuileries.
Điểm mới hơn cả hình dáng là ngọn "lửa" ấy không đốt nhiên liệu. Vòng lửa được tạo từ ánh sáng chiếu vào màn hơi nước mịn, nhìn từ xa giống hệt lửa thật nhưng không khói, không phát thải. Suốt kỳ đại hội, quả cầu hạ xuống ban ngày để người dân tới xem và bay lên mỗi tối.
Paris 2024 nhìn lại
| Khía cạnh | Lễ khai mạc trong sân | Paris 2024 trên sông |
|---|---|---|
| Khán giả trực tiếp | Giới hạn theo sức chứa sân | Hàng trăm nghìn người dọc hai bờ |
| Góc nhìn | Ai cũng thấy toàn cảnh | Mỗi người chỉ thấy một đoạn, phải nhờ màn hình |
| Thời tiết | Sân có mái hoặc dễ che chắn | Hoàn toàn phụ thuộc trời |
| Phông nền | Sân khấu dựng | Chính thành phố và các công trình di sản |
| Đài lửa | Trong hoặc trên sân | Giữa thành phố, ai cũng tới gần được |
Ý kiến về đêm diễn khá chia rẽ: có người khen sự táo bạo và hình ảnh thành phố, có người thấy buổi lễ dài và rời rạc, nhất là trong mưa. Nhưng gần như ai cũng đồng ý đài lửa khinh khí cầu là một trong những đài lửa đẹp nhất từng có.
Góc nhìn hôm nay: đi xem ở đâu
- Dọc sông Seine, từ cầu Austerlitz tới cầu Iéna, có thể đi bộ hoặc đi thuyền du lịch để thấy lại toàn bộ tuyến diễu hành. Đi vào buổi tối sẽ hình dung được đêm ấy rõ hơn.
- Vườn Tuileries là nơi đặt đài lửa trong kỳ đại hội; ban tổ chức và thành phố đã công bố kế hoạch đưa quả cầu trở lại vào các mùa hè sau. Nên xem thông báo mới nhất của thành phố trước khi đi.
- Kênh video chính thức của Thế vận hội có toàn bộ lễ khai mạc, chia theo từng chương, tiện xem lại từng đoạn.
Với người dựng một màn khai mạc ngoài trời ở quy mô nhỏ, ba bài học từ Paris rất thực tế: có phương án cho mưa ngay từ kịch bản, có một nhân vật hoặc âm nhạc nối các điểm diễn rời, và đặt màn hình cho người đứng xa.
Câu hỏi thường gặp
Lễ khai mạc Olympic Paris 2024 diễn ra ở đâu?
Trên sông Seine, Paris, tối 26/7/2024. Các đoàn vận động viên đi thuyền khoảng 6 km từ cầu Austerlitz tới cầu Iéna, phần nghi thức cuối diễn ra ở khu Trocadéro. Đây là lần đầu Thế vận hội mùa hè khai mạc ngoài sân vận động.
Ai thắp đài lửa Olympic Paris 2024?
Hai vận động viên Pháp Marie-José Pérec (điền kinh) và Teddy Riner (judo). Họ thắp đài lửa hình khinh khí cầu ở vườn Tuileries, sau chặng đuốc qua tay Zidane, Nadal và nhiều huyền thoại thể thao khác.
Đài lửa Paris 2024 có phải lửa thật không?
Không. Vòng "lửa" được tạo từ ánh sáng chiếu lên màn hơi nước mịn, không đốt nhiên liệu nên không khói và không phát thải. Đài lửa do nhà thiết kế Mathieu Lehanneur làm, mang hình khinh khí cầu.
Ai là đạo diễn lễ khai mạc Paris 2024?
Đạo diễn nghệ thuật là Thomas Jolly, một đạo diễn sân khấu người Pháp. Ông dựng buổi lễ thành khoảng mười hai chương nối nhau dọc sông Seine, với một người cầm đuốc đeo mặt nạ làm sợi chỉ xuyên suốt.
Céline Dion hát bài gì trong lễ khai mạc Olympic Paris?
Céline Dion hát Hymne à l'amour của Édith Piaf trên tháp Eiffel, khép lại phần nghệ thuật. Đây là lần bà trở lại biểu diễn ở sự kiện lớn sau nhiều năm điều trị bệnh.
