Lễ khai mạc World Cup thường chỉ dài khoảng 15 đến 30 phút và diễn ra ngay trên mặt sân, trước trận mở màn. Lý do chính rất thực tế: mặt cỏ phải còn nguyên cho trận đấu, hai đội cần khởi động, và lịch truyền hình khắp thế giới đã tính tới từng phút. Khác Olympic, World Cup là giải một môn: trận bóng mới là tiết mục chính, lễ khai mạc chỉ là màn chào.
Vì sao lễ khai mạc World Cup ngắn hơn Olympic nhiều
Lễ khai mạc Olympic có thể kéo dài ba, bốn giờ, có diễu hành hàng chục nghìn vận động viên và một đêm nghệ thuật trọn vẹn. World Cup không có những thứ đó, vì bốn lý do.
Mặt cỏ là thứ không được đụng tới
Sân khấu, đạo cụ, hàng trăm người diễn đều đứng trên chính mặt cỏ mà vài chục phút sau hai đội tuyển sẽ thi đấu. Cỏ bị đè lâu sẽ dập, bị ánh đèn sân khấu hun nóng sẽ khô, bị bánh xe đạo cụ cày sẽ lồi lõm. Ê-kíp dàn dựng World Cup vì thế dùng sàn trải tạm, đạo cụ nhẹ, và phải dọn sạch trong thời gian rất ngắn. Một lễ dài hai giờ là điều không thể.
Cầu thủ cần khởi động
Hai đội cần ra sân khởi động trước giờ bóng lăn. Lịch khởi động, lễ chào cờ, quốc ca hai đội đều có giờ cố định. Lễ khai mạc phải chen vào khoảng trống giữa những mốc ấy.
Lịch truyền hình đã chốt
Trận mở màn World Cup được phát ở hầu hết các nước. Giờ bóng lăn không thể lùi vì lễ khai mạc kéo dài. Người dàn dựng làm việc với một chiếc đồng hồ đếm ngược không thương lượng được.
Giải một môn, nhiều sân
Olympic có một sân trung tâm, một ngọn lửa, một làng vận động viên. World Cup đá ở nhiều sân, nhiều thành phố, có khi nhiều nước. Không có đài lửa, không có diễu hành các đoàn. Lễ khai mạc vì vậy chỉ là màn chào của nước chủ nhà ở sân diễn ra trận đầu tiên.
Một lễ khai mạc World Cup thường có gì
| Thành phần | Thường thấy |
|---|---|
| Màn múa đông người | Vài trăm người diễn trên sàn trải tạm, tạo mảng màu nhìn từ trên cao |
| Đạo cụ quả bóng hoặc chiếc cúp | Một quả bóng lớn, một mô hình cúp, hoặc một biểu tượng của nước chủ nhà |
| Ca sĩ | Một hoặc vài ca sĩ nổi tiếng hát bài chính thức hoặc bài quen của giải |
| Linh vật | Xuất hiện ngắn để chào khán đài |
| Pháo hoa hoặc pháo khói | Trên mái sân, tuỳ giờ đá ngày hay đêm |
| Phần nghi thức trận đấu | Hai đội ra sân, quốc ca, ảnh đội, giao bóng |
Pháo hoa ở đây luôn do đơn vị được cấp phép bắn, người bắn được đào tạo, và phải tính cả chuyện khói bay xuống mặt sân trước giờ thi đấu. Trận khai mạc đá ban ngày thì pháo hoa gần như vô nghĩa, nên nhiều lễ chuyển sang pháo khói màu hoặc ánh sáng.
Lễ khai mạc qua vài kỳ đáng nhớ
Montevideo 1930: một sân vận động mừng trăm năm
World Cup đầu tiên ở Uruguay khởi tranh ngày 13/7/1930, nhưng sân Centenario, sân chính của giải, chưa xây xong. Sân chỉ được khánh thành ngày 18/7/1930, đúng một trăm năm ngày Uruguay ban hành bản hiến pháp đầu tiên, bằng trận Uruguay gặp Peru. Tên sân "Centenario" nghĩa là "trăm năm". Ngay từ kỳ đầu, khoảnh khắc mở màn đã gắn với một biểu tượng của nước chủ nhà chứ không chỉ là trận bóng.
São Paulo 2014: cú giao bóng của một người liệt hai chân
Lễ khai mạc World Cup 2014 ở Brazil có các ca sĩ Jennifer Lopez, Pitbull và Claudia Leitte hát bài chính thức "We Are One". Ít người nhớ hơn là một khoảnh khắc khoa học: một thanh niên Brazil bị liệt hai chân, mặc bộ khung xương ngoài điều khiển bằng tín hiệu não, thực hiện cú chạm bóng tượng trưng. Đây là phần trình diễn của dự án nghiên cứu "Walk Again" do nhà khoa học thần kinh Miguel Nicolelis dẫn dắt. Khoảnh khắc này chỉ được truyền hình chiếu vài giây, nên gây tiếc nuối cho nhiều người theo dõi.
Moskva 2018: ngắn gọn và ấm áp
Lễ khai mạc ở sân Luzhniki diễn ra khoảng nửa giờ, có ca sĩ Robbie Williams hát và cựu tiền đạo Ronaldo của Brazil xuất hiện cùng một em nhỏ. Đây là kiểu lễ khai mạc World Cup điển hình: ít người diễn, nhiều ngôi sao, xong trước giờ bóng lăn.
Qatar 2022: lần đầu ở Trung Đông
Ngày 20/11/2022, lễ khai mạc diễn ra ở sân Al Bayt, sân có kiến trúc lấy cảm hứng từ chiếc lều của người du mục. Phần mở đầu là cuộc đối thoại giữa diễn viên Morgan Freeman và Ghanim Al Muftah, một thanh niên Qatar, xoay quanh chuyện chào đón mọi người. Ca sĩ Jungkook hát "Dreamers". Đây là World Cup đầu tiên đá vào cuối năm thay vì mùa hè, để tránh cái nóng vùng Vịnh.
Bắc Mỹ 2026: ba nước, ba lễ mở màn
World Cup 2026 lần đầu có ba nước đồng chủ nhà (Mexico, Canada, Mỹ) và 48 đội. Trận mở màn diễn ra ngày 11/6/2026 ở sân Azteca (Thành phố Mexico), Mexico gặp Nam Phi, trước khoảng 80.000 khán giả, với nhiều ca sĩ trong đó có Shakira. Sân Azteca thành sân đầu tiên ba lần tổ chức trận khai mạc World Cup, sau các kỳ 1970 và 1986. Canada và Mỹ cũng có màn mở màn riêng trước trận đầu tiên trên sân nhà mình, nên giải có ba lễ khai mạc ngắn thay vì một.
World Cup nữ: cũng ngắn, cũng có lúc chia đôi
World Cup nữ dùng cùng mô hình. Kỳ 2023 có hai nước đồng chủ nhà là Australia và New Zealand, nên mỗi nước có màn mở đầu riêng trước trận đầu của đội nhà. Khi giải có nhiều chủ nhà, lễ khai mạc tách ra là cách để mỗi nước có khoảnh khắc của mình mà không ai phải bay sang sân người khác.
Đi xem trận khai mạc ở sân: những gì nên biết
- Đến sớm ít nhất một giờ. Lễ khai mạc bắt đầu trước giờ bóng lăn một khoảng, và khâu kiểm tra an ninh ở trận mở màn luôn lâu hơn bình thường.
- Chỗ ngồi cao xem lễ đẹp hơn. Đội hình và mảng màu được thiết kế để nhìn từ trên xuống. Ngồi hàng đầu sát sân thấy rõ người diễn nhưng không thấy hình tổng.
- Để ý ghế ngồi có gói đạo cụ không. Nhiều lễ đặt sẵn tấm bìa màu, đèn hoặc lá cờ nhỏ trên ghế để khán đài thành một phần màn diễn.
- Pháo hoa trên mái: tàn và khói thường bay theo gió xuống một phía khán đài. Đừng nhìn thẳng lên ngay phía dưới điểm bắn, và để trẻ nhỏ ngồi xa mép mái.
- Xem trên truyền hình thì đừng bỏ đoạn đầu. Nhiều đài chỉ phát lễ khai mạc trực tiếp một lần, bản phát lại thường bị rút ngắn.
Góc nhìn hôm nay
Lễ khai mạc World Cup là bài học về giới hạn: làm sao tạo được khoảnh khắc đáng nhớ trong khoảng hai mươi phút, trên mặt cỏ không được làm hỏng, trước khán giả đến để xem bóng đá. Cách các đạo diễn trả lời thường là một hình ảnh mạnh duy nhất (một cú giao bóng, một cuộc đối thoại, một bài hát) thay vì nhiều tiết mục. Ai phải dựng một màn khai mạc ngắn cho giải bóng ở trường, ở xã phường có thể học đúng điều đó: chọn một hình ảnh, làm thật gọn, trả sân đúng giờ.
Bản ghi các lễ khai mạc gần đây có trên kênh chính thức của FIFA. Lịch sử từng kỳ World Cup có thể tra trên trang FIFA; còn chuyện chuyên môn bóng đá, đội hình, kết quả thì thuộc về những trang chuyên bóng đá.
Câu hỏi thường gặp
Lễ khai mạc World Cup kéo dài bao lâu?
Thường khoảng 15 đến 30 phút, diễn ra ngay trước trận mở màn. Thời lượng ngắn để giữ mặt cỏ, để hai đội kịp khởi động và để trận đấu bắt đầu đúng giờ truyền hình.
Vì sao World Cup không có diễu hành các đội như Olympic?
World Cup là giải một môn, đá ở nhiều sân và nhiều thành phố. Các đội không tập trung về một nơi trong ngày khai mạc, nên không có diễu hành, không có đài lửa.
World Cup 2026 khai mạc ở đâu?
Trận mở màn World Cup 2026 diễn ra ngày 11/6/2026 ở sân Azteca, Thành phố Mexico, giữa Mexico và Nam Phi. Canada và Mỹ cũng có màn mở màn riêng trước trận đầu tiên trên sân nhà.
Lễ khai mạc World Cup 2022 có gì đặc biệt?
Lễ diễn ra ngày 20/11/2022 ở sân Al Bayt, Qatar, là World Cup đầu tiên ở Trung Đông và đầu tiên đá vào cuối năm. Lễ có cuộc đối thoại giữa Morgan Freeman và Ghanim Al Muftah, cùng phần trình diễn "Dreamers" của Jungkook.
Ở sân có nên chọn chỗ cao để xem lễ khai mạc không?
Nên, nếu muốn thấy toàn bộ hình đội hình và mảng màu, vì màn diễn được thiết kế để nhìn từ trên cao. Chỗ thấp gần sân hợp với ai muốn thấy cầu thủ rõ hơn.
