Khai mạc SEA Games 31 năm 2022 ở Hà Nội: Cùng toả sáng tại Mỹ Đình

SEA Games 31 khai mạc lúc 20 giờ ngày 12/5/2022 tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội), sau khi bị dời từ cuối năm 2021 vì dịch COVID-19. Lễ khai mạc dài khoảng 120 phút, chủ đề "Cùng toả sáng", khẩu hiệu "Vì một Đông Nam Á mạnh mẽ hơn", với hơn một nghìn người biểu diễn và nhiều hiệu ứng trình chiếu 3D, thực tế tăng cường. Diễu hành bị giới hạn số người mỗi đoàn để phòng dịch.

Một kỳ đại hội bị dời nửa năm

Theo kế hoạch ban đầu, SEA Games 31 diễn ra từ 21/11 đến 2/12/2021. Làn sóng dịch năm 2021 khiến nước chủ nhà và Liên đoàn SEA Games thống nhất dời sang tháng 5/2022. Tên gọi "SEA Games 31" vẫn giữ, và trong nhiều tài liệu quốc tế đại hội vẫn được ghi là kỳ 2021 dù diễn ra năm 2022.

Việc dời lịch kéo theo nhiều điều chỉnh cho lễ khai mạc. Ê-kíp phải tính phương án phòng dịch cho hàng nghìn người diễn tập chung, cho khán giả và cho các đoàn. Cuối cùng khán đài Mỹ Đình vẫn mở cho khán giả, nhưng phần diễu hành mỗi đoàn chỉ được đưa tối đa 31 người vào sân, con số trùng với số thứ tự đại hội.

Đại hội trải trên Hà Nội và 11 tỉnh, thành lân cận. Theo địa giới khi ấy gồm Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nam, Hải Dương, Hải Phòng, Hoà Bình, Nam Định, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính tháng 7/2025, các địa điểm này nay thuộc Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình, Phú Thọ và Quảng Ninh. Có khoảng 40 môn, hơn 520 nội dung.

Bóng đá đá trước, lễ khai mạc tới sau

Đội tuyển U23 nam Việt Nam đá trận ra quân ngày 6/5/2022 ở sân Việt Trì (Phú Thọ), gần một tuần trước đêm khai mạc. Nhiều người xem lấy làm lạ, nhưng đây là thông lệ: bóng đá cần nhiều ngày để đá hết vòng bảng, nên khởi tranh sớm. Lễ khai mạc vẫn là mốc chính thức của đại hội, nơi mọi đoàn cùng có mặt.

Đêm 12/5/2022: ba chương và một bài hát

Tổng đạo diễn lễ khai mạc và bế mạc là NSƯT Trần Ly Ly, đạo diễn âm nhạc là nhạc sĩ Huy Tuấn. Chương trình chia ba chương, có thể tạm dịch là "Việt Nam thân thiện", "Đông Nam Á mạnh mẽ" và "Đông Nam Á toả sáng". Khung ba chương này đi từ nước chủ nhà, mở ra khu vực, rồi hướng tới tương lai, một cấu trúc rất phổ biến ở lễ khai mạc đại hội khu vực.

Sân khấu và công nghệ

Sân khấu được dựng trên mặt sân với diện tích được công bố khoảng 7.000 m². Điểm khác biệt lớn nhất so với năm 2003 là phần hình ảnh: trình chiếu 3D lên mặt sân, công nghệ thực tế ảo và thực tế tăng cường cho người xem truyền hình. Một số hình ảnh chỉ thấy đầy đủ qua màn hình tivi, vì được ghép thêm lớp đồ hoạ lên hình quay thật. Người ngồi trên khán đài thấy phần trình chiếu và đồng diễn, còn người ở nhà thấy thêm lớp hiệu ứng.

Đây là xu hướng chung của lễ khai mạc từ cuối thập niên 2010: một đêm diễn phục vụ hai lớp khán giả. Đạo diễn phải tính hình ảnh cho cả hàng chục nghìn người trong sân lẫn hàng triệu người trước màn hình.

Ngọn đuốc từ Phú Thọ

Lễ rước đuốc bắt đầu ngày 11/4/2022 ở khu di tích Đền Hùng (Phú Thọ), rồi đi qua các địa phương đăng cai trước khi về Mỹ Đình. Trong đêm khai mạc, người thắp đài lửa là Quách Thị Lan, vận động viên điền kinh nội dung 400 m vượt rào, gương mặt quen thuộc của điền kinh Việt Nam và từng dự Olympic.

Bài hát "Let's Shine"

Bài hát chính thức mang tên tiếng Anh "Let's Shine", tiếng Việt "Hãy toả sáng", được giới thiệu từ cuối tháng 2/2022. Trong lễ khai mạc, bài hát được dàn dựng ở đoạn cuối với nhiều ca sĩ: Tùng Dương, Hồ Ngọc Hà, Văn Mai Hương, Isaac và Đen Vâu. Kết hợp giọng hát nhạc nhẹ với rap là lựa chọn có chủ ý, để bài hát chạm tới cả khán giả trẻ.

Pháo hoa kết đêm

Phần kết có pháo hoa trên Mỹ Đình. Như mọi màn pháo hoa trong lễ khai mạc, việc bắn do đơn vị được cấp phép thực hiện, người bắn được đào tạo, điều khiển bằng hệ thống điện tử theo kịch bản. Pháo hoa được tính để nối vào bài hát chính thức, tạo cao trào cuối cùng.

Linh vật sao la: chọn một loài thú hiếm

Linh vật SEA Games 31 là sao la, loài thú móng guốc rất hiếm của dãy Trường Sơn. Sao la được giới khoa học mô tả lần đầu năm 1992 sau phát hiện ở vùng Vũ Quang (Hà Tĩnh), và được xem là một trong những phát hiện thú lớn đáng chú ý nhất cuối thế kỷ 20. Đến nay rất hiếm khi có hình ảnh sao la ngoài tự nhiên.

Chọn sao la thay vì một con vật quen thuộc như trâu (năm 2003) là chọn một thông điệp: Việt Nam có thiên nhiên quý cần giữ. Linh vật cũng giúp nhiều người lần đầu nghe tới tên loài thú này. Đó là một chức năng ít được nói tới của linh vật đại hội: dạy khán giả một điều mới về nước chủ nhà.

Kết quả và dấu ấn

Đoàn Việt Nam giành 205 huy chương vàng, tổng cộng khoảng 446 huy chương, đứng đầu bảng tổng sắp, lần đầu nhất toàn đoàn sau 19 năm kể từ SEA Games 22. Bóng đá nam và bóng đá nữ Việt Nam đều giành huy chương vàng.

Về phần lễ, SEA Games 31 để lại một kinh nghiệm quan trọng: tổ chức một đêm khai mạc lớn ngay sau giai đoạn dịch, khi lịch tập của người diễn bị gián đoạn và yêu cầu phòng dịch còn chặt. Lễ bế mạc ngày 23/5/2022 diễn ra trong nhà thi đấu thay vì sân vận động.

Bảng tóm tắt nhanh

Góc nhìn hôm nay

Bản ghi lễ khai mạc SEA Games 31 còn khá đầy đủ trên kênh của Đài Truyền hình Việt Nam. Xem lại sau vài năm, có thể để ý những chỗ sau:

• Phân biệt hình nào có thật trên sân, hình nào là đồ hoạ ghép cho truyền hình. Mẹo nhận: khi máy quay chuyển sang góc khán đài mà hình biến mất, đó là lớp ghép.
• Đếm người trong mỗi đoàn diễu hành: tối đa 31, nhắc lại một thời điểm đặc biệt của đại hội.
• So phần đồng diễn với năm 2003: ít người hơn, nhưng mỗi người mang đạo cụ ánh sáng, để ánh sáng làm việc mà trước đây phải dùng đông người.

Đến Mỹ Đình hôm nay, khán đài và đường chạy vẫn y như đêm 12/5/2022. Ở Phú Thọ, khu di tích Đền Hùng nơi bắt đầu hành trình rước đuốc là điểm tham quan quen thuộc. Còn ai muốn biết thêm về sao la thì tài liệu của các vườn quốc gia, khu bảo tồn vùng Trường Sơn là nguồn đáng tin hơn hình linh vật.